In de Hocapaşa hamam

Waar het badhuis staat

De Turkse encyclopedie plaatst het badhuis in Sirkeci, in de wijk Hocapaşa, waar de İbnikemal Avenue en de Hocapaşahamamı Street samenkomen. Sirkeci ligt op het historische schiereiland nabij de monding van de Gouden Hoorn en is vooral bekend om zijn spoorwegstation. Het eigen adres van het cultuurcentrum is Hocapaşa Hamamı Sokağı 3/B, in het district Fatih.

Een dubbel badhuis

Hodjapasha is een groot dubbel hamam, wat betekent dat het werd gebouwd om mannen en vrouwen in afzonderlijke gedeelten te bedienen. Volgens de encyclopedie staan de twee gedeelten naast elkaar, elk met een eigen ingang aan een andere straat. Het mannengedeelte is groter en volgt een klassieke plattegrond met vier iwans en overkoepelde cellen. Het vrouwengedeelte is kleiner, met een complexere plattegrond en drie overkoepelde privéruimtes. De geschiedenis van het centrum voegt daaraan toe dat het badhuis werd gebouwd met netjes gehouwen steen en dubbele rijen baksteen.

De naam Hodja Pasha

Het badhuis staat bekend als Hodja Pasha vanwege de wijk en omdat Hodja de bijnaam was van Sinan Pasha. Volgens de geschiedenis van het centrum was Sinan Pasha de zoon van Hızır Beg, ontving hij een grondige opleiding van zijn vader en van vooraanstaande leraren, en werd hij later tutor en vizier van Fatih Sultan Mehmet. Documenten uit de liefdadigheidsstichting van de sultan noemen het gebouw het Sinan Pasha hamam en vermelden een nabijgelegen Hodja Üveys-gebedshuis, dat later een kleine moskee werd die nog steeds bestaat.

Wie het stichtte

De encyclopedie schrijft het badhuis toe aan Fatih Sultan Mehmed zelf, gebouwd als een schenking voor zijn eigen welzijn en geregistreerd op naam van de vizier Sinan Pasha. Het gebouw draagt geen inscriptie, dus er staat geen stichtingsdatum in de steen. De encyclopedie plaatst het in de 15e eeuw, omdat Sinan Pasha in februari 1486 overleed en de stichtingsakte tot het bewind van Mehmed behoort. Daarom vermeldt deze gids de 15e eeuw en geeft hij geen exact jaartal.

In een hamam

Wikipedia beschrijft de gebruikelijke Ottomaanse indeling. De kleedkamer, de camekân, is doorgaans de grootste overwelfde ruimte en heeft vaak een centrale fontein. De warme ruimte, de ılıklık, fungeert vaak als doorgang naar de hete ruimte, die meestal de rijkste versiering heeft, met een centrale koepel en kleine privévertrekken die halvets worden genoemd. Koepels en gewelven van stoomruimtes waren vaak doorboord met kleine openingen of lichtkoepels, die daglicht binnenlieten en stoom lieten ontsnappen. De geschiedenis van Hodjapasha vermeldt hoekgewelven in de vorm van een pauwenstaart en een daklicht op de koepel.

Brand, sluiting en verandering

De encyclopedie vermeldt dat het bad waarschijnlijk beschadigd raakte bij de brand van Hoca Paşa op 17 september 1865, en dat renovaties tussen 1990 en 1995 het gebouw omvormden tot een winkelarcade. De geschiedenis van het centrum vermeldt dat het mannengedeelte in 1988 werd gesloten en gerestaureerd als marktplaats, met extra deuren, gesloopte muren en eyvan-bogen die werden omgevormd tot kleine winkeltjes. Er wordt aan toegevoegd dat de verwarmingsinstallaties werden verwijderd en dat daardoor het oorspronkelijke architectonische plan verloren ging.

Een cultuurcentrum sinds 2008

Vandaag wordt het portiekgedeelte van de koepel, in 2008 gerestaureerd, levend gehouden als cultuurcentrum, dat volgens de geschiedenis bedoeld is om de andere delen van de hamam, die als marktplaats worden gebruikt, te inspireren zich op dezelfde manier te ontwikkelen. In dat centrum wordt Rhythm of the Dance opgevoerd. Als u gaat, kijk dan niet alleen om u heen maar ook omhoog: het gebouw is de andere helft van de avond, en de voorstelling ontleent haar karakter aan een bad dat al meer dan vijf eeuwen deel uitmaakt van deze wijk.

Lees verder: De Hodjapasha-dansshow, uitgelegd