Instrumenten van de Anatolische dans

Dans en muziek horen bij elkaar

In de Turkse volkscultuur zijn de dans en de muziek één geheel. Wikipedia zegt dat halay traditioneel wordt begeleid door de zurna en davul, of dat de dansers zingen, en dat elektronische instrumenten de traditionele de afgelopen jaren steeds vaker hebben vervangen. Bar wordt begeleid door hetzelfde duo, en horon door een bredere set. Rhythm of the Dance belooft livemuziek maar noemt de instrumenten niet, dus deze gids beschrijft de instrumenten die de bronnen met Anatolische dans verbinden. Zie het als een korte luisterinleiding: een handvol klanken, elk gekoppeld aan een dans die u wellicht zult zien. De Wikipedia-artikelen over elk instrument, hieronder vermeld, vertellen meer dan een korte gids kan.

De davul

De davul is een grote trommel met twee vellen, bespeeld met stokken. Wikipedia zegt dat het ene vel een diepe bastoon voortbrengt en het andere een scherpe hoge toon, zodat één trommel beide bereiken bestrijkt. Een dikke stok slaat met de dominante hand op het lage vel en een dunne zweep tikt met de andere hand op het hoge vel. De ketel is meestal van walnoot of kastanje, met geitenvellen en een zigzagkoord dat ze vasthoudt en stemt. In Turkije wordt de davul het vaakst samen met de zurna bespeeld.

De zurna

De zurna is een dubbelrietblaasinstrument, en Wikipedia noemt zijn klank luid en doordringend, wat past bij buitenevenementen zoals bruiloften en feesten. Het vereist hoge luchtdruk, dus spelers gebruiken vaak circulaire ademhaling om zonder onderbreking te spelen. Omdat het volume constant is, benadrukt het geen ritme, en de trommel levert doorgaans de maat. Als u een luide, doordringende pijp boven een trommel hoort, hoort u het duo dat Wikipedia noemt voor Turkse volksmuziek.

De bağlama

De bağlama, ook wel saz genoemd, is een langhalsluit met frets die Wikipedia beschrijft als de belangrijkste volksluit van de Turkse volksmuziek. De snaren zijn meestal in drie koren gerangschikt, en er bestaan vele regionale stemmingen. Het instrument is nauw verbonden met de âşıks, de rondtrekkende dichter-muzikanten van Anatolië. Wikipedia zegt dat zeybek gewoonlijk wordt begeleid door de davul en zurna, of in sommige regio's door de bağlama.

De kemençe

Kemençe is de naam voor verschillende strijkinstrumenten uit het oostelijke Middellandse Zeegebied en de Zwarte Zeeregio. Wikipedia beschrijft de Zwarte Zee-kemençe, ook wel de Pontische kemenche genoemd, als een doosvormig instrument dat rechtop wordt gehouden met de staart op de knie van de speler, meestal met drie snaren. In het Wikipedia-artikel over de horon wordt de kemençe genoemd als een van de instrumenten, samen met de klarinet, de tulum-doedelzak en de davul en zurna.

Maatsoort: waarom de maat hinkt

Turkse volksmuziek gebruikt vaak maatsoorten met ongelijke groepen tellen. Volgens Wikipedia is het aksak-patroon van 9/8 bijzonder kenmerkend voor de Turkse volksmuziek. Zeybek in zijn snelle stijl staat in 9/8, karşılama meestal in 9/8, en bar gewoonlijk in 5/8 of 9/8. Om het te horen, telt u negen tellen als twee, twee, twee en drie. De langere laatste groep geeft de dans zijn scheve deining, en dat is het gemakkelijkst om naar te luisteren tijdens een voorstelling.

Luisteren in de zaal

Niets hiervan is vereiste kennis om van de voorstelling te genieten. De stukken kunnen per datum verschillen, dus gebruik deze notities als luisterhulp, niet als een lijst van wat u kunt verwachten. Als de avond een trommel met een hoge, heldere fluit omvat, kent u nu de davul en zurna. Als een gestreken, rechtopstaand instrument de leiding neemt, kan het een kemençe zijn. Het programmaboekje dat bij het ticket zit, is de plek om het na te kijken.

Lees verder: Anatolische volksdansen, uitgelegd