Instrumenty tańca anatolijskiego

Taniec i muzyka tworzą jedność

W tureckiej kulturze ludowej taniec i jego muzyka stanowią jedno. Wikipedia podaje, że halay tradycyjnie akompaniują zurna i davul albo tancerze śpiewają, a w ostatnich latach instrumenty elektroniczne coraz częściej zastępują tradycyjne. Barowi towarzyszy ta sama para instrumentów, a horonowi szerszy zestaw. Rhythm of the Dance obiecuje muzykę na żywo, ale nie wymienia instrumentów, dlatego ten przewodnik opisuje te, które źródła wiążą z anatolijskim tańcem. Potraktuj go jako krótki wstęp do słuchania: garść dźwięków, z których każdy wiąże się z tańcem, jaki możesz zobaczyć. Artykuły Wikipedii o każdym instrumencie, wymienione poniżej, mówią więcej, niż może krótki przewodnik.

Davul

Davul to duży bęben dwumembranowy, w który uderza się pałkami. Wikipedia podaje, że jedna membrana wydaje głęboki bas, a druga ostry dyszkant, dzięki czemu jeden bęben obejmuje oba zakresy. Gruba pałka uderza w niską membranę dominującą ręką, a cienka witka wybija wysoką membranę drugą ręką. Korpus wykonuje się zwykle z orzecha lub kasztanowca, membrany ze skóry koziej, a zygzakowato poprowadzona lina je mocuje i stroi. W Turcji davul najczęściej gra się ze zurną.

Zurna

Zurna to instrument dęty z podwójnym stroikiem, a Wikipedia określa jej brzmienie jako głośne i przenikliwe, co pasuje do wydarzeń plenerowych, takich jak wesela i uroczystości. Wymaga wysokiego ciśnienia powietrza, dlatego muzycy często stosują oddychanie okrężne, by grać bez przerwy. Ponieważ jej głośność jest stała, nie podkreśla rytmu, a takt zwykle wyznacza bęben. Jeśli słyszysz głośny, przenikliwy flet nad bębnem, słyszysz właśnie ten duet, który Wikipedia wymienia w kontekście tureckiej muzyki ludowej.

Bağlama

Bağlama, zwana także sazem, to lutnia o długiej szyjce z progami, którą Wikipedia opisuje jako główną lutnię ludową tureckiej muzyki ludowej. Jej struny układa się zwykle w trzech chórach, a istnieje wiele regionalnych strojeń. Jest ściśle związana z âşıkami, wędrownymi poetami-muzykami Anatolii. Wikipedia podaje, że zeybekowi towarzyszą zazwyczaj davul i zurna, a w niektórych regionach bağlama.

Kemence

Kemençe to nazwa kilku smyczkowych instrumentów strunowych z regionu wschodniego Morza Śródziemnego i Morza Czarnego. Wikipedia opisuje kemençe czarnomorskie, zwane również kemençe pontyjskim, jako instrument o skrzynkowym korpusie, trzymany pionowo, z którego dolna część spoczywa na kolanie grającego, zazwyczaj z trzema strunami. W artykule Wikipedii poświęconym horonowi kemençe wymieniane jest wśród instrumentów towarzyszących, obok klarnetu, dud tulum oraz davulu i zurny.

Metrum: dlaczego rytm kuleje

Turecka muzyka ludowa często wykorzystuje metrum z nieparzystymi grupami uderzeń. Według Wikipedii wzorzec aksak 9/8 jest szczególnie charakterystyczny dla tureckiej muzyki ludowej. Zeybek w szybkim stylu opiera się na metrum 9/8, karşılama zwykle również, a bar często na 5/8 lub 9/8. Aby to usłyszeć, licz dziewięć uderzeń jako dwa, dwa, dwa i trzy. Dłuższa końcowa grupa nadaje tańcowi charakterystyczny, kołyszący rytm — i to właśnie najłatwiej wychwycić podczas występu.

Słuchanie w sali

Żadna z tych informacji nie jest niezbędna, by cieszyć się występem. Utwory mogą się różnić w zależności od terminu, więc traktuj te wskazówki jako pomoc w słuchaniu, a nie listę tego, czego się spodziewać. Jeśli wieczór obejmuje bęben z wysokim, jasnym fletem, wiesz już, że to davul i zurna. Jeśli prowadzenie przejmuje smyczkowy instrument pionowy, może to być kemençe. Miejscem, w którym warto to sprawdzić, jest program dołączony do biletu.

Czytaj dalej: Tańce ludowe Anatolii — objaśnienie